آمده به دست مىدهد . . . نزديك‌ترين گزارش از اين حادثه ، گزارش اسقف بابل [ Babylone ] به نام پيدو دو سان اولون [ Mgr Pidou de Saint - Olon ] است كه از ايران به برادرش به تاريخ 25 اكتبر 1697 نوشته است . او مىنويسد : من خون گريه مىكنم از حادثهء دهشتناك پذيرش اسلام توسط پدر آنتونيو دو ژزو پرتغالى ، ديداركنندهء اگوستين‌هاى ايرانى و مأمور دولت پرتغال ، امرى كه خسارت جبران‌ناپذيرى به تشكيلات تبليغاتى وارد آورده است . آرى دو مرتدّ از يك دير و آرى اين است نتيجهء آزاد گذاشتن و رها كردن جوانان مذهبى در آنجا . . . چيزى كه بيشتر از همه دردآور است اين است كه آنتونيو دوژزو در شناخت قرآن به درجهء دكترا نائل آمده است و كتابى در ردّ مسيحيت نوشته است . نامه‌اى از كرملىهاى جلفا به نام بازيل دوسان شارل ( 1711 - 1664 ) [ P . Basile de Saint - Charles ] به تاريخ 2 فوريه 1700 دربارهء آنتونيو گزارش مىكند كه او ازدواج كرده و در اصفهان مستقر شده است : « بيچاره آنتونيو پرتغالى ، رئيس پيشين اگوستين‌هاى اصفهان كه سه سال است كه مرتد و كافر شده و براى انهدام ما با دشمنانى از شاريمانىها [ خاندان ارمنىها برجستهء كاتوليك ] تبانى كرده است و شخص اوست كه اطلاعات مهم را در اختيار دشمنان قرار مىدهد كه در اين راستا خسارات فراوانى بر ما وارد خواهد آورد و اين البته بلاى بزرگى است . به هر روى ، آنتونيو دوژزو مدتى پيش از مسلمان شدن مانوئل در سال 1691 در اصفهان بود و در سال 1694 يكى از اعضاى همراه پدر گاسپار دوس ريس [ Gaspar dos Reis ] روحانى دير اگوستين بود كه چند سال بعد در 12 اكتبر سال 1696 جانشين وى گرديد و عنوان رياست اگوستين را به خود اختصاص داد . اين درست كمتر از يك سال پيش از گروش او به اسلام در سال 1697 / 1109 بود . « 1 » پس از اختيار كردن اسلام نامش را به على قلى بيك تغيير داد و از آن پس از مقربان شاه گرديد . در سال 1701 / 1113 ه ) به كار مترجمى شاه گمارده شد كه تا سال 1721 / 1134 اين كار ادامه داشت . آقاى ريشار ادامه مىدهد : همهء شواهد حاكى از آن است كه على قلى بيك كه سالها پس از مرگ پدر مانوئل زندگى مىكرد در محاصرهء اصفهان در سال 1722 / 1135 از دنيا رفته باشد ، چرا كه بعد از آن هيچ اطلاعى از او در دست نيست . « 2 » آقاى ريشار با اشاره به تأليف كتاب هداية الضالين و اين كه به اظهار مؤلف ابتدا به زبان فرنگى نوشته شده و سپس به فارسى برگردانده شده ، احتمال داده‌اند كه اين كتاب در سال

--> ( 1 ) . تطبيق سالهاى ميلادى با هجرى از ماست . ( 2 ) . گويا از وى بعد از حملهء افاغنه در سال 1134 و 1135 خبرى نيست نه اين كه حتما در اين تاريخ درگذشته باشد . اين وضعيت براى بسيارى از علماى ديگر اين دوره پيش آمد .